Jan van Eyck veranderde niet alleen de manier waarop de werkelijkheid kon worden geschilderd. Hij onderzocht ook wat een schilderij kon doen: overtuigen, misleiden, verwonderen en telkens opnieuw tot kijken dwingen. Van Eyck: The Portraits in Londen brengt voor het eerst zijn tien bewaard gebleven portretten samen. COLLECT sprak met co-curator Nicholas Flory over een Van Eyck die achter het verbluffende vakmanschap steeds nadrukkelijker als kunstenaar en auteur naar voren treedt.
Kijk naar de lijst rond het portret van Margareta van Eyck. Gepolijst marmer, zo lijkt het. Donkere aders lopen door de steen; kleine vergulde letters zijn erin uitgehakt. Kijk vervolgens naar haar hand. Onder de bleke huid lopen blauwe aders. Steen en vlees spiegelen elkaar bijna. Alleen: het marmer bestaat niet. Het is hout en verf. Sterker nog, de steensoort die Jan van Eyck (ca. 1390-1441) zo overtuigend schilderde, bestaat waarschijnlijk evenmin.
Het is een detail dat gemakkelijk verloren gaat wanneer we Van Eyck vooral bewonderen om wat hij zo verbluffend goed kon: kijken en schilderen.
